Jubileusz 85-lecia Energetyki Okręgu Radomsko-Kieleckiego

.W piątek w Miejskim Centrum Kultury w Skarżysku-Kamiennej odbyła się Gala Jubileuszowa z okazji  85-lecia Energetyki Okręgu Radomsko-Kieleckiego. W uroczystościach wzięli udział pracownicy spółek energetycznych - PGE Dystrybucja S.A. Oddział w Skarżysku-Kamiennej i PGE Obrót S.A. Oddział  z siedzibą w Skarżysku-Kamiennej i zaproszeni goście. Dla wszystkich zgromadzonych w MCK zaśpiewał Andrzej „Piasek” Piaseczny.

W obchodach Jubileuszu 85-lecia Energetyki Okręgu Radomsko-Kieleckiego udział wzięli m.in.: Wojewoda Świętokrzyski - Bożentyna Pałka-Koruba, Członek Zarządu Województwa Świętokrzyskiego - Jan Maćkowiak, przedstawiciele władz miasta Skarżyska-Kamiennej i Radomia, przedstawiciele firm współpracujących z PGE, pracownicy (byli i obecni) obu spółek.

Gospodarzami uroczystości byli: Tomasz Herman - Dyrektor Oddziału PGE Obrót S.A. i Wojciech Kurek - Dyrektor Generalny Oddziału PGE Dystrybucja S.A..

Dyrektorzy witając wszystkich przybyłych stwierdzili: - Jesteśmy kontynuatorami dziedzictwa kilku pokoleń naszych energetyków, którzy na przestrzeni lat wykonywali swoją pracę z myślą o dobru społeczeństwa. Zapewniamy, że dzisiaj czujemy taką samą odpowiedzialność. Państwa udział w tej uroczystości odczytujemy jako wyraz szacunku dla naszej pracy.

Symboliczną formą podziękowania pracownikom za trud - często niebezpiecznej pracy - były wręczone dzisiaj odznaczenia.

Odznaczeni Medalem Złotym za Długoletnią Służbę:
Odznaczeni Medalem Srebrnym za Długoletnia Służbę:
Herman Tomasz.

Odznaczeni Odznaką honorową „Za Zasługi dla Energetyki":
Zep Waldemar, Owczarek Zbigniew i Michorowski Ignacy.

Odznaczeni Odznaką zakładową „Zasłużony dla ZEORK":
Stępień Katarzyna, Nowak Dorota, Majewska Małgorzata, Szmidt Krzysztof, Stachowicz Elżbieta, Stefański Adam, Książek Rafał, Warzecha Arkadiusz, Nowak Monika, Zięba Anna, Odzimkowska Elżbieta, Adamski Bogdan, Witecki Jan, Bierońska Małgorzata, Krawczyk Dariusz, Jagodziński Paweł, Sendek Waldemar, Kostyra Bernadetta, Dąbrowska Elżbieta, Dębieć Robert, Bazyl Bogusława, Konarski Witold, Raus Robert, Kamińska Bożena, Sosnowski Zdzisław, Juszczyk Andrzej, Przybysz Piotr, Radlak Sławomir, Baranowska Wanda, Bukalska Maria, Wójcik Elżbieta, Jakubczyk Małgorzata, Kociuba Małgorzata, Więckowska Małgorzata, Szarek Teresa, Gierczak Barbara, Podwojska Danuta, Konarowska Lila, Kwaśniewski Ireneusz, Majcher Marianna, Skoczylas Marzena, Janek Mirosława, Baczyńska Janina, Kierszniewski Piotr, Ceglarz Ewa, Pedryc Ewa, Mazur Halina, Sosniak Teresa, Kowalska Jolanta, Pajda Zbigniew, Sitko Małgorzata, Glib Iwona, Ciesek Marek i Pawlińska Wiesława.

Później przyszedł czas na życzenia dla dyrekcji i pracowników oddziałów obu spółek (m.in. od Wojewody Świętokrzyskiego - Bożentyny Pałki-Koruby, Członka Zarządu Województwa Świętokrzyskiego - Jana Maćkowiaka i Wiceprezes Zarządu PGE Obrót S.A - Alicji Rutkowskiej).

Na zakończenie oficjalnej części uroczystości dla wszystkich zebranych zaśpiewał Andrzej „Piasek” Piaseczny.


Historia

Historia energetyki okręgu radomsko-kieleckiego sięga 1928 roku. Zgodnie z planem elektryfikacji terenów między Wisłą i Pilicą Ministerstwo Spraw Wojskowych j Ministerstwo Robót Publicznych powołały komisję studiów dla elektryfikacji okręgu radomskiego. Dzięki pracom tej komisji i komitetu założycielskiego 14 lipca 1928 roku zawiązano spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością którą 5 października tegoż roku przekształcono w Zjednoczenie Elektrowni Okręgu Radomsko-Kieleckiego SA. Siedziba Zarządu spółki mieściła się przy ulicy Nowy Świat w Warszawie. Zarząd zajmował się polityką i planami rozwoju ZEORK, finansami oraz ustalaniem taryf na energię elektryczną. Natomiast odpowiedzialność eksploatacyjna i budowlana spadła na Kierownictwo Ruchu i Budowy ZEORK, które zlokalizowano w Skarżysku-Kamiennej. Za tą decyzją stało centralne położenie młodego miasta w elektryfikowanym regionie. Dzięki liniom kolejowym, najpierw Dęblin -Śląsk, a później Warszawa-Kraków, ówczesna Kamienna zyskała rangę jednego z ważniejszych węzłów kolejowych.

Dyrektorem mianowano inżyniera Zygmunta Stanisława Huberta, absolwenta Politechniki Lwowskiej i wydziału elektrotechnicznego Politechniki w Wiedniu.Pierwszym dyrektorem Kierownictwa Ruchu i Budowy ZEORK S.A. został Wacław Demel, jednocześnie pełnomocnik warszawskiej spółki.

Rodzina Wacława Demela, który w 1928 roku przeniósł się do Skarżyska-Kamiennej, zamieszkała w nowo wzniesionym dyrektorskim domu przy ulicy Żeromskiego 48, a parter tego domu zajęły biura spółki. Rok później na przekazanym spółce placu przy ul. Konarskiego 12 zbudowano barak. Zlokalizowano w nim warsztat mechaniczny i elektryczny, stolarnię, magazyn i garaże. W 1931 roku rozpoczęto budowę siedziby ZEORK, którą ukończono w 1938, kiedy to do nowych pomieszczeń przeniesiono z prywatnych budynków wszystkie biura spółki.

Na podstawie uprawnień rządowych z 11 marca 1929 roku rozpoczęto dostawę hurtową energii i działalność elektryfikacyjną na niewielkim obszarze 2 800 kilometrów kwadratowych wzdłuż trasy kolejowej Dęblin - Radom - Skarżysko oraz Ostrowiec - Końskie. W rok później spółka uzyskała prawo sprzedaży detalicznej energii na tym obszarze. Kolejne uprawnienia z 1931 i 1937 roku rozszerzyły działalność na cały dziewiąty okręg elektryfikacyjny, czyli województwo kieleckie, z wyjątkiem części przyległej do Zagłębia Dąbrowskiego, na powiaty garwoliński i puławski w województwie lubelskim oraz grójecki i rawski w województwie warszawskim. Obszar działania zwiększył się do 22 700 kilometrów kwadratowych.

Największą inwestycją ZEORK do wybuchu II wojny światowej była linia przesyłowa Starachowice -Mościce koło Tarnowa. Inwestycja miała kapitalne znaczenie dla budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego. Zastosowane rozwiązania techniczne były w wielu przypadkach unikatowe. Eksploatacja linii potwierdziła uzdolnienia i wiedzę projektantów ze Skarżyska oraz duże umiejętności wykonawców. Dlatego zanim jeszcze zakończono budowę tej linii, a trwała ona do grudnia 1937 roku, zapoczątkowano następną na trasie Starachowice - Warszawa. Ta nowoczesna inwestycja z pewnością potwierdziłaby mocną pozycję Polski w energetyce środkowoeuropejskiej. Niestety prace na trasie ze Starachowic do Warszawy przerwała wojna.

8 września 1939 roku do Skarżyska - Kamiennej wkroczyły wojska niemieckie. Okupant na szczęście oszczędzał infrastrukturę energetyczną by po zajęciu wszystkich fabryk jak najszybciej wznowić produkcję dla swoich potrzeb. Zaczęła się eksploatacja urządzeń na granicy wytrzymałości. Liczyła się tylko produkcja wojenna. Dlatego Niemcy szybko dokończyli budowę linii przesyłowej ze Starachowic do Warszawy.
Z pozoru życie w zakładzie toczyło się normalnie. Pracownicy jak zwykle wykonywali swoje codzienne obowiązki. Jednak pod pozorem normalności rozwijała się działalność konspiracyjna. W różnych okresach wojny do AK należało około 100 pracowników ZEORK. Niektórzy z nich swoje zawodowe umiejętności wykorzystywali w pracy konspiracyjnej jako łącznicy i transportowcy. Pod elementami konstrukcyjnymi i słupami przerzucano broń, amunicję, wydawnictwa i ulotki. W warsztacie mechanicznym naprawiano broń dla partyzantów, a w 1943 zaczęto wytwarzać elementy do słynnych pistoletów maszynowych - sten. Najbardziej zaangażowani w konspirację członkowie załogi zostali przez wrogów wykryci i ponieśli najwyższą ofiarę.

Skarżysko zostało wyzwolone 17 stycznia 1945 roku., a już po pięciu dniach zjednoczenie energetyczne podjęło pracę. Natychmiast przystąpiono do odbudowy linii Starachowice-Mościce. Pod koniec 1945 roku bilans był imponujący -: odbudowano lub wzniesiono ponad 1000 km linii wysokiego, średniego i niskiego napięcia, odremontowano blisko 200 stacji transformatorowych o łącznej mocy 60 mega wolt amperów. W energię elektryczną Zjednoczenie zaopatrywało ponad 33 tysiące odbiorców.

Lata powojenne, od 1951 do 1960, to ciągła reorganizacja branży i wykonywanie planów 5-letnich. W energetyce oznaczało to rozbudowę urządzeń przesyłowych i rozdzielczych, modernizację i konserwację już istniejących oraz zmianę organizacji obsługi odbiorców. Na terenie ZEORK budowane były od podstaw linie i stacje elektroenergetyczne o napięciu 220 i 110 kilowoltów. Najważniejszą inwestycją tego 10-lecia była, największa w tym czasie w kraju, stacja transformatorowo-rozdzielcza w Rożkach niedaleko Radomia. Zrealizowano wówczas wiele projektów, w tym również budowę skarżyskiej stacji redukcyjnej na Borze.

Technika stopniowo zastępowała ciężkie, pracochłonne roboty ziemne i transportowe. Miejsce roweru, motocykla, częstokroć wozu konnego przewożącego elementy na budowę, zajmował samochód i ciągnik. Pierwszy dźwig samochodowy zakład zakupił w 1959 roku. Z biegiem lat przybywało specjalistycznego sprzętu różnego przeznaczenia.

Po okresie odbudowy systemu elektroenergetycznego przyszła kolej na jego rozwój. Wybudowanie elektrowni w Kozienicach i Połańcu wiązało się z koniecznością podjęcia szeregu inwestycji sieciowych. W lutym 1972 roku powołano - na prawach rejonu jednostkę organizacyjną Stacja 220 na 110 kilowoltów w Świerżach Górnych.

Kolejne lata charakteryzowały się intensywną rozbudową systemu elektroenergetycznego. Zakończona została budowa pierwszej na terenie działania zakładu linii 400 kilowoltów z Kozienic do Ostrowca Świętokrzyskiego. Również w Ostrowcu oddano do użytku transformatorową stację systemową. Spółka ZEORK w tym czasie na swoim terenie działania stworzyła system połączeń o napięciu 400 kilowoltów.

Ale ZEORK to nie tylko praca. Osiągnięciem w sferze socjalnej było posiadanie ambulatorium zakładowego i fizykoterapii, stołówki przyzakładowej oraz ośrodka wczasowego w SielpL Dwa autokary przewoziły pracowników na wczasy, a ich dzieci na kolonie. Przy zakładzie istniał Klub „Energetyk" z licznymi zespołami i kołami zainteresowań.

Załoga zawsze doceniała rolę sportu. Klub Sportowy ZEORK w 1951 roku przyjął nazwę federacji zrzeszającej wszystkie kluby energetyków w kraju -„Ogniwo". Klub przestał istnieć z chwilą Fuzji z Kolejowym Klubem Sportowym Kolejarz w 1956 roku. Działalność sportowo-rekreacyjną poprowadziła później Rada Kultury Fizycznej i Turystyki oraz Federacja Sportowa Energetyk w przedsiębiorstwie. Organizowano turnieje piłki siatkowej i ręcznej, rajdy piesze, spływy kajakowe. Reprezentanci załogi brali udział w spartakiadach energetyków.

Przełom lat 70. i 80. to ogromne nakłady inwestycyjne przeznaczane na modernizację i rozwój infrastruktury spółki. W latach 90. w technologii zabezpieczeń linii i urządzeń energetycznych zaczęto wprowadzać systemy cyfrowe. Wyłączniki wymieniano na nowej generacji, stosowano nowsze urządzenia telemechaniki i nowe rozwiązania w ochronie od porażeń w instalacjach u odbiorców. W sieci średniego i niskiego napięcia pojawiły się przewody izolowane. Największą inwestycją ZEORK-u przełomu lat 80. i 90. była budowa Elektrociepłowni Kielce.

W 1993 roku nastąpiła kolejna transformacja polskiej energetyki. Zakład Energetyczny został przekształcony w spółkę akcyjną, a od 1995 roku zaczął funkcjonować pod nazwą Zakłady Energetyczne Okręgu Radomsko-Kieleckiego S.A. W ten sposób zostały przywołane bogate tradycje i podkreślony związek ze społecznością regionu radomsko-kieleckiego.

Po roku 2000 podnoszenie wartości rynkowej przedsiębiorstwa dokonywało się głównie poprzez inwestycje. W 2002 oddano do eksploatacji nowoczesny technologicznie GPZ w Działoszycach".

W 2003 roku zakończono modernizację stacji 110 na 15 kilowoltów Busko Wełecz, w której zastosowano najnowocześniejsze rozwiązania technologiczne. W 2005 roku oddano do eksploatacji rozbudowaną stacjięl 10 na 15 kilowoltów Białobrzegi, a w 2007 roku, po gruntownej przebudowie stację systemową Kielce Piaski.

Skrót ZEORK istniał już w październiku 1928 roku. Było to Zjednoczenie Elektrowni Okręgu Radomsko-Kieleckiego. Po II wojnie światowej krótko funkcjonowała ta sama nazwa, ale jako przedsiębiorstwo państwowe. W latach 1945-51 ZEORK oznaczał Zjednoczenie Energetyczne Okręgu Radomsko-Kieleckiego. W latach 1952-58 istniał Zakład Sieci Elektrycznych, a później do czerwca 1995 roku Zakład Energetyczny Skarżysko-Kamienna. W 2007 roku w Spółce ZEORK S.A. nastąpiło prawne i organizacyjne rozdzielenie działalności związanej z obrotem i dystrybucją energii elektrycznej. Powstały dwa podmioty: jeden zajmujący się obrotem energią elektryczną i drugi, który przejął zadania związane z dystrybucją energii elektrycznej. Pomimo tych zmian nazwa ZEORK na trwałe wpisała się w historię Regionu. Oba Oddziały realizują swoje zadania pamiętając o łączącej je 85-letniej tradycji.

Tradycja Energetyki Okręgu Radomsko-Kieleckiego historycznie powiązana jest z firmą ZEORK -zakładu, który na przestrzeni kolejnych dziesiątków lat szedł z duchem czasu, był postrzegany w regionie jako symbol nowoczesności, postępu technologicznego i organizacyjnego. Współczesna rzeczywistość gospodarcza oraz procesy transformacji polskiej energetyki znalazły odzwierciedlenie w kierunkach rozwoju firmy ZEORK.

Dzisiaj to już PGE Obrót z siedzibą w Skarżysku-Kamiennej i PGE Dystrybucja Oddział Skarżysko-Kamienna. Które są jednocześnie częścią Spółki Akcyjnej PGE Polska Grupa Energetyczna - największego przedsiębiorstwa energetycznego w Polsce.


KW Historia:PGE Foto: M.Busiek