Otwarcie dwóch wystaw „Zaplute karły reakcji” i „Bić się do końca”

.W Muzeum im. Orła Białego odbyło się otwarcie dwóch wystaw czasowych udostępnionych przez Okręgowe Biuro Edukacji Publiczne IPN w Lublinie: „Zaplute karły reakcji” – polskie podziemie niepodległościowe 1944–1956 i druga wystawa - „Bić się do końca” - podziemie niepodległościowe w regionie radomskim w latach 1945–1950.

Obie wystawy zostały przygotowane przez Delegaturę Instytutu Pamięci Narodowej w Radomiu. Są to wystawy bezpłatne i można je zwiedzać codziennie w godz. 8.00-16.00  do 30 listopada 2013.

Otwarcia wystawy dokonał pełniący obowiązki dyrektora MOB Tadeusz  Sikora, przedstawiciele Delegatury IPN w Radomiu Krzysztof Busse i Arkadiusz Kutkowski w skrócie przedstawili zarys wystawy.

Na otwarciu obecni byli Henryk Czech - pseudonim „Śmigły" - Major w stanie spoczynku, Żołnierz „Szarych Szeregów", poseł Andrzej Bętkowski, prezydent miasta Roman Wojcieszek, Grzegorz Małkus - wiceprezydent, wicestarosta Waldemar Mazur, przewodniczący miejskich struktur PiS w Skarżysku-Kamiennej Marcin Piętak,radny Przemysław Bieniek oraz młodzież szkolna  z Gimnazjum Nr 3 w Skarżysku - Kamiennej z opiekunem Tomaszem Sekułą.

Celem wystawy jest wyeksponowanie najważniejszych zjawisk determinujących charakter polskiej konspiracji niepodległościowej z lat 1944–1956. Autorzy mają jednak świadomość, iż nie przedstawia ona wszystkich aspektów dziejów podziemia. Zadaniem prezentowanych fotografii jest ukazanie w symboliczny sposób tego, co stanowiło istotę Polski podziemnej, ich uzupełnieniem jest komentarz zawarty w nadtytule chronologicznie ułożonych plansz. Użyte w tytule sformułowanie „zaplute karły reakcji” to pogardliwe określenie ludzi podziemia upowszechniane przez propagandę władzy komunistycznej, która dążyła nie tylko do unicestwienia konspiratorów, lecz także do zohydzenia ich pamięci. Zderzenie tego propagandowego, powszechnie znanego hasła z prezentowanym materiałem ma dodatkowo podkreślać dramat ludzi, którzy podjęli decyzję dalszej walki podziemnej.

Fotografie i materiały wykorzystane do wystawy pochodzą głównie ze zbioru zgromadzonego na potrzeby wydawnictwa „Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956”.

Wystawa poświęcona jest polskiemu podziemiu niepodległościowemu w regionie radomskim, czyli powiatach radomskim, kozienickim i iłżeckim (północna część dawnego woj. kieleckiego). Na 31 planszach zaprezentowano najważniejsze wydarzenia dla powojennej konspiracji z lat 1945–1950.

Po wkroczeniu w styczniu 1945 r. Armii Czerwonej podziemie w tym rejonie organizowało się w oparciu o struktury i ludzi dawnego Inspektoratu Radom AK. W 1945 r. największym oddziałem partyzanckim na tym terenie było ugrupowanie Stefana Bembińskiego „Harnasia”. Wiosną 1945 r. działały tu także oddziały związane z ruchem narodowym, z których najważniejsze były oddziały ppor. Jerzego Radzika „Sochy” oraz ppor. Adama Gomuły „Beja”. W odpowiedzi na wzrost aktywności podziemia władza odpowiedziała represjami, jak i ogłoszoną w sierpniu 1945 r. amnestią. W styczniu 1946 r. z pow. puławskiego przybył tu stuosobowy oddział Franciszka Jaskulskiego „Zagończyka”. Był to początek zorganizowania struktur konspiracyjnych WiN, nazwanych Związkiem Zbrojnej Konspiracji. ZZK łączył cywilne i zbrojne formy oporu. Po amnestii 1947 r. w podziemiu pozostali już nieliczni, a symbolicznym jego końcem w regionie radomskim była śmierć w sierpniu 1950 r. Aleksandra Młyńskiego „Drągala” i jego dwóch współtowarzyszy.

Na wystawie wspomniano również o konspiracji młodzieżowej. W latach 1945–1956 na terenie powiatów radomskiego, kozienickiego i iłżeckiego działało 17-20 takich organizacji, przez które przewinęło się około od 180 do 200 osób. 9 września 1945 r. oddziały partyzanckie przeprowadziły brawurową akcję opanowania więzienia w Radomiu, z którego uwolniono 292 przetrzymywane osoby.

{fcomments}