100 lat temu...: Ojcowie miasta (II) - Stanisław Zaleski, Antoni Sieczka, Wacław Czaplarski

1 stycznia 1923r. ówczesna osada Kamienna (od 1928 roku Skarżysko-Kamienna) uzyskała prawa miejskie. Zbliżający się jubileusz 100-lecia miasta jest doskonałą okazją do bliższego spotkania z historią miejsca, w którym przyszło nam żyć. W ramach projektu Skarżyskiego Stowarzyszenia Inicjatyw Obywatelskich WiekFEST - 100 lat wspólnoty miasta Skarżyska-Kamiennej. Świadomi przeszłości, patrzymy w przyszłość do końca roku, w cyklicznie publikowanych artykułach przygotowanych we współpracy z historykami badającymi dzieje naszej Małej Ojczyzny, postaramy się przybliżyć Państwu historię i sylwetki osób, które możemy uznać za "ojców miasta".

Stanisław Zaleski

Był synem Władysława, ur. się 6 XII 1867r. w niewielkiej osadzie Kurczowa Wieś, położonej w obecnej gminie Jasieniec, w powiecie grójeckim, woj. mazowieckiego. Chrzest odebrał w kościele parafialnym w Jasieńcu Po zdobyciu wykształcenia elementarnego uczył się w IV gimnazjum klasycznym w Warszawie, które ukończył w 1888 r. W tym samym roku wstąpił na Uniwersytet Warszawski. Przez rok był słuchaczem sekcji przyrodniczej na wydziale fizyczno-matematycznym. Następnie przeniósł się na Uniwersytet w Dorpacie, gdzie studiował chemię. Uniwersytet w Dorpacie ukończył 1 VI 1893 r. Tu uzyskał tytuł kandydata nauk. Następnie podróżował po Europie i świecie pogłębiając swą wiedzę, zwłaszcza w zakresie chemii. Przebywając za granicą ożenił się z Ada, ur. 24 X 1876 r. - córką angielskiego generała Augusta Marh'a i Susan Agnes.

Po powrocie do kraju osiadł w Kamiennej i rozpoczął działalność przemysłową. W 1895 r. stanął na czele spółki udziałowej, która nabyła fabrykę farb mineralnych po śmierci Kozła. Następnie prowadził ją sam pod nazwą "Fabryka Farb Bzin". Zaleski produkował farby o różnych kolorach i gatunkach, przeważnie glinki miejscowej, z domieszką minerałów zagranicznych. Na wystawie przemysłowej w Radomiu w 1899 r. uzyskał brązowy medal za farby ziemne. Fabryka Zaleskiego dotrwała do czasów I w. św. Równolegle prowadził ożywioną działalność publiczną.

W 1915 roku został wybrany sędzią gminnym w Bliżynie. W okresie I wojny światowej pełnił w Kamiennej funkcję prezesa Komitetu Obywatelskiego. Komitet powołał Komisję Szkolną, która zajmowała się organizacją oświaty. Zaleski był aktywnym członkiem tej Komisji, jako jej przewodniczący. 25 X 1915 r. z inicjatywy Komisji Szkolnictwa otwarto w Kamiennej Progimnazjum Filologiczne w Kamiennej, przekształcone w pełne gimnazjum. Zaleski przez znaczny czas uczył w tej szkole geografii i chemii. Po zakończeniu działań wojennych Zaleski. został mianowany przez władze polskie sędzią pokoju, a po przeniesieniu sadu z Bliżyna do Kamiennej został sędzią grodzkim. Funkcję tą sprawował przez 17 lat do 1 I 1933 r., kiedy na mocy dekretu prezydenta Rzeczypospolitej został przeniesiony na emeryturę.

Od 1924 r. kierował pracami Towarzystwa Przyjaciół Szkoły Średniej w Kamiennej Towarzystwo było inicjatorem budowy gmachu dla miejscowego liceum. Z inicjatywy Zaleskiego utworzono także szkołę handlową. Zaleski był znakomitym wykładowcą. Ciekawie opowiadał o swoich licznych podróżach zagranicznych. Wykłady ilustrował zdjęciami. Prezentował minerały z terenu Polski i innych krajów. Propagował wśród młodzieży gimnazjalnej naukę języków obcych. W młodośąci rozpoczął gromadzenie zbiorów mineralogicznych. Zbiory eksponowane były w oficynie "Zalesinek" w Skarżysku-Kam. Muzeum często odwiedzane było przez naukowców z kraju i z zagranicy. Posesja była należycie zagospodarowana. Oprócz willi znajdowała się w niej cieplarnia oraz ogród, w którym rosły ozdobne drzewa i krzewy. Wiele z nich sprowadzono z zagranicy. Był niezmiernie szanowaną i wpływową osobą w Kamiennej. W dużej mierze dzięki niemu inicjatorzy nadania praw miejskich uzyskali fachową obsługę prawną. Przewodniczył kolejnym komitetom wyborczym do rady gminnej i miejskiej.

Mieszkał przy Trzech Wieszczy (dzisiaj Tysiąclecia), naprzeciw dzisiejszego stadionu Ruchu. Posiadłość Stanisława Zaleskiego obejmowała teren dzisiejszego Zakładu Energetycznego, wzdłuż dzisiejszej ulicy Tysiąclecia aż do starej przychodni "kolejowej". Stanisław Zaleski był także autorem wielu prac z zakresu krystalografii i mineralogii. Zaliczany był do grona niewielu zamiłowanych i poważnych zbieraczy-przyrodników. Stanisław Zaleski zmarł po długiej chorobie w Warszawie 24 X 1933. Pochowany został na cmentarzu Powązkowskim. Część zbiorów geologicznych Zaleskiego trafiło na Uniwersytet Warszawski. 

****

Antoni Sieczka

Urodził się w 1869 r. jako syn Jana i Marianny z Nowaków. Był rolnikiem, działaczem społecznym i samorządowym. Aktywny społecznie w okresie I w. św. został wybrany do Komitetu Obywatelskiego w Kam., który zawiązał pod koniec 1914 r. ks. K. Sykulski, G. Śniechowski i St. Zaleski. Znalazł się jako jedyny rolnik wśród jego członków. W 1916 r. S. zasiadał w radzie nadzorczej Banku Spółdzielczego w Kamiennej. Popularność Sieczki  rosła, w 24 II 1918 r. został wybrany do rady gminy. Był zwolennikiem nadania praw miejskich dla osady Kamiennej. Na posiedzeniu rady 16 VI 1918 r. powołano tzw. delegacje, która miała szukać dowodów na „miejskość osady Kamienna”.

S., obok A. Bałtruszajtisa, W. Cichockiego,  K. Witwickiego i W. Czaplarskiego, wszedł w jej skład,  a więc znalazł się wśród najznamienitszych obywateli osady. Do rady miasta 24 XI 1918 r. nie startował, natomiast był bardzo aktywny w przygotowaniu wyborów do rady gminy w III 1919 r., wszedł do Komisji Wyborczej, jako członek. Jednocześnie startował w wyborach z listy chadeckiej. Wybory z 16 III 1919 r. potwierdziły wysokie notowania społeczne S. W radzie przez kolejne lata wspierał wysiłki rady nad uzyskaniem praw miejskich, nad przebudową infrastruktury Kamiennej.

Nadanie praw miejskich 28 XII 1922 r. spowodowały konieczność nowych wyborów, które ostatecznie zostały zarządzone przez St. Zaleskiego na dzień 6 V 1923 r. 54-letni S. startował z pierwszego miejsca z tzw. chadeckiej 35-osobowej listy kandydatów. Wybory pokazały, że Sieczka był najpopularniejszym kandydatem swojego komitetu wyborczego. Podczas pierwszego uroczystego posiedzenia rady miasta w dniu 3 VI 1923 S. został wybrany do Magistratu Miasta, jako członek (jego miejsce w radzie zajął Józef Woźniak).

Jego aktywność zawodowa  i społeczna na przełomie lat 20/30-tych XX w. zmalała, zm. 13 II 1935 r. w Kamiennej. 

****

Wacław Czaplarski

Ur. się 21 II 1875 r. w Skierniewicach, syn Franciszka i Julii z Winiarskich. przemysłowiec, działacz polityczny i samorządowy. Podczas I wojny św. przebywał w Kamiennej.

24 II 1918 r. wybrany radnym na zebraniu ogólnym mieszkańców osady Kamiennej. Był silnie związany z PPS., tzw. lewicą niepodległościową. Pod koniec 1918 r. był niezwykle aktywny w likwidacji rządów zaborców austriackich w Kamiennej. 4 XI 1918 r. Czaplarski wybrany został do Komitetu Wykonawczego Rady, który funkcjonował dwa dni. Rozwiązany został na wniosek Witolda Milkuszyca. 8 XI 1918 r. został mianowany przez Ignacego Daszyńskiego, premiera Tymczasowego Rządu Ludowego Rzeczypospolitej Polskiej „Komisarzem Ludowym na miasteczko fabryczne Skarżysko”, by podjąć „czynności w sprawach cywilnych i wojskowych”. Związał się z Komitetem Miejskim PPS-u, kierowanym przez Józefa Janikowskiego. Poparł aktywnie starania o nadanie praw miejskich dla Kamiennej, z ramienia rady gminy został wybrany do tzw. delegacji, która zajmowała się szukaniem dowodów „miejskości” Kamiennej.

Z listy PPS-u wybrany do Rady Miasta w dniu 24.11.1918 r. Po unieważnieniu wyborów, zrzekł się mandatu, w następnych wyborach 16.03.1919 r. został wybrany do Rady Gminy (jeden z 4 z listy PPS-u), aktywnie uczestnicząc w jej pracach, niestety postępująca choroba (zapaleniu płuc) uniemożliwiła mu dalszą działalność, w wyborach do Rady Miasta w 1923 r. już nie startował. Czaplarski był właścicielem zakładu produkującego kafle i dachówkę, żonaty z Józefą z d. Rutecka.

Zmarł 20 XI 1926 r., w wieku 51 lat, pochowany w Skarżysku-Kamiennej. Odznaczony pośmiertnie przez Prezydenta RP „Krzyżem Niepodległości”.